بعد از بررسی بازار یابی شبکه ای به شیوه گلدکویست و شرکت های مشابه در حوزه اقتصاد و تجارت در مطالب گذشته این بار میخواهیم آن را از حوزه دینی و فقهی مورد بررسی قرار دهیم و نظر مراجع تقلید را نیز در این باره بدانیم

اول میخواهیم این سوال را پاسخ دهیم که چرا فعالیت این شرکت ها شبه قمار است؟

             ·اول یک قمار ساده بین دو نفر بوده است. (مثلا: یک نفر 100 درصد سود می برد و فرد دیگر 0 درصد)

             ·پیچیده تر شد: شخصی قمارخانه ای باز می کرد افراد قمار کرده، درصدی از این پول به عنوان پورسانت به صاحب قمارخانه می رسید. (مثلا: یک نفر 90درصد سود می برد و فرد دیگر 0 درصد و صاحب قمارخانه 10 درصد)

             ·پیچیده تر شد: قمار در مسابقات ورزشی، افراد نتایج مسابقه ای را پیش بینی می کردند و برای شرکت در قمار و اعلام حدس خود باید مقداری پول به صاحب شرط بندی می پرداختند. (مثلا: چندین نفر (n) 90 درصد سود می بردند و چندین (m) نفر دیگر 0 درصد و صاحب شرط بندی 10 درصد پول n+m)

·              پیچیده تر شد: بلیط های بخت آزمایی، شرکتی تعداد زیادی بلیط ارزان را بین مردم توزیع می کرد و به یک نفر از اینها پول زیادی بعد از قرعه کشی می داد. (مثلا: یک نفر چندین یک سوم n+m سود برده بقیه مردم0 درصد و شرکت  دو سوم n+m)

       ·پیچیده تر شد: گفتند قسمت بیشتری از قماربازان را در سود و ضرر قمار شریک می کنیم (متضرر شدن خود قمارباز در صورت معرفی نکردن افراد جدید) تا رونق بیشتری پیدا کند شد پنتاگونو. (10 درصد افراد سود می کردند، 90 درصد متضرر و شرکت هم در واقع 90 درصد سود می کرد)

    ·پیچیده تر شد: گفتند درصدی از پول عایدی شرکت را نیز به نفع کارهای نیک خرج می کنیم شد موسسه انصار الموحدین. (10 درصد افراد سود می کردند، 90 درصد متضرر و شرکت هم در واقع 90 درصد سود می کرد که قسمتی از این 90 درصد را به کارهای خیریه ( به عنوان سرپوش) استفاده می کرد)

   ·پیچیده تر شد: آمدند برای سرپوش گذاشتند گفتند در ازاء پول پرداختی شما برای شرکت در این قمار نرم افزار، الماس، سکه و ... را می پردازیم که در واقع ارزش اینها خیلی کمتر از پول پرداختی بود که بازهم آن پول اضافی در قمار استفاده می شد و به شکل های امروزی درامد و شد گلدکوئست، مایسون دایموند و ... (1 درصد افراد سود می کردند و 99 درصد افراد متضررند و شرکت نیز 99 درصد سود می برد.)

بررسی ماهیت فقهی قمار:

آیا قمار یعنی فعالیتی که در آن برد و باخت مطرح باشد؟

·نه، مثلا شما دست به یک فعالیت اقتصادی بزنید و در آن برد کنید.

آیا معیار قمار بودن یک فعالیت وجود شانس در آن است؟

·1) شطرنج (بازی فکری است واگر بر سر پول باشد قمار است)

·2) بازی که در آن تاس ریخنه شود و یک نفر برنده شود. ( کاملا مبتنی بر شانس است)

·3) راننده ای که با شانس مسافر بیشتری نصیبش گردد. (هیچ قماری انجام نگرفته است)

آیا ارتباطی بین کم‌زحمت بودن یک فعالیت و قمار بودن آن وجود دارد؟

·نه، چون می توان مثال های فراوانی پیدا کرد که با زحمت کم به پول فراوانی رسید. (دزدی)

· 

·آیه 91 سوره مائده: إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ

· معنی آیه: شيطان مى‏خواهد به وسيله شراب و قمار، در ميان شما عداوت و كينه ايجاد كند، و شما را از ياد خدا و از نماز بازدارد. آیا خوددارى خواهيد كرد؟!

·از آیه ذکر شده برداشت می گردد که در قمار افراد دچار کینه نسبت به یکدیگر می گردند، و لازمه ایجاد این کینه همان سود یک نفر و ضرر کس دیگر می باشد.

تفاوت اصلی قمار با یک فعالیت سالم اقتصادی چیست؟

·مشخصه اصلی قمار این است که اگر کسی از راه فعالیتی که قمار است به سودی برسد منشاء آن سود، ضرری است (فعالیت های نوع چهارمی)که فرد یا افراد دیگر کرده‌اند در حالی که منشاء سود در یک فعالیت سالم اقتصادی، یا بهره‌مندی از مواهب طبیعی است و یا منفعتی که شخص به دیگران رسانده است (فعالیت های نوع اول و دوم وسوم).

·احکام مراجع در این حوزه:

· 

آيت الله خامنه‌اي:

معاملات شبكه‌ای و زنجيره‌ای وجود دارد (مثل

گلدكوئيست و الماس) كه شركت اقدام به فروش طلا

يا الماس از طريق بازاريابی شبكه‌ای کرده است به اين صورت كه شخص مبلغی به حساب آنان واريز مي‌‏كند و سپس برای شركت بازاريابی مي‌‏كند و به ازای هر چند مشتری كه به واسطه اين فرد ثبت نام كرده و برای خريد الماس يا طلا پيش پرداخت بدهند و زنجيره به حد نصاب برسد، مبلغی به عنوان كميسيون به حساب وی واريز ‌مي‏شود و يا امتياز خريد ساير محصولات شركت به وی داده مي‌شود معامله به اين شيوه چه حكمی‏ دارد؟

جواب: معامله به شيوه مذكور صورت شرعی ندارد و جايز نيست.

آيت الله مکارم شيرازی:

1- به نظرحضرت‌عالي حكم شرعي فعاليت‌هاي شركت‌هايي كه به صورت زنجيره‌اي بازاريابي مي‌كنند چگونه است؟

2- آيا استفتائي كه به نقل از حضرت عالي راجع به حليت فعاليت شركت‌هاي مزبور در سايت‌ها و نشريات اين شركت‌ها منتشرمي‌گردد معتبر است ؟

1- اين مؤسسات به ظاهر اقتصادی كه گاه چهره واقعي خود را زير پوشش‌هاي ايجاد اشتغال يا تخصيص قسمتي از درآمد خود به مراكز خيريّه پنهان مي‌كنند؛ مؤسّسات مرموز و خطرناكي هستند كه كار آنها شبيه به نوعي قمار يا لاتار است؛ كلاه از سر عدّه زيادي بر مي‌دارند و بر سر عده معدودي مي‌گذارند و قسمت عمده درآمد را خودشان مي‌برند و غالباً به خارج منتقل مي‌كنند بی آن كه هيچ گونه كار مثبتی انجام داده باشند و عمل آنها مصداق بارز اكل مال به باطل است كه قرآن مجيد با صراحت از آن نهی كرده است.

اين مؤسسات نخست به نام »پنتاگونو» در بعضی از شهرها آشكار شد و هنگامی كه مقامات قضائی و اطّلاعاتی متوجّه كارهای خلاف آنها شدند جلوی آن را گرفتند سپس شركت‌هاي ديگري با نام‌هاي  گلدكوئيست، گلدماين، الماس، بيزينس، كارگشا و غيره تأسيس شده و با ظاهري ديگر (ولي در حقيقت به همان صورت قبل) شروع به فعاليت كردند و آن هم بعد از كارشناسی مقامات قضائی ممنوع شد و اخيراً به صورت «معامله الماس» همان برنامه به شكل تازه‌ای دنبال می‌شود و در هر جا ممكن است به صورتی درآيد نشانه همه آنها بازاريابی‌های زنجيره‌ای با درآمدهای كلان است.

مسلمانان بايد به هوش باشند و آلوده اين پول‌های حرام نشوند و ثروت مسلمين را به باد ندهند و اگر كسانی نادانسته پولی از اين طريق به دست آورده‌اند چنآن چه صاحبان آن را می‌شناسند به آنها برسانند يا لااقل به مالباخته‌های رديف‌های آخر بدهند و اگر نمی‌شناسند به اشخاص نيازمند صدقه بدهند.

2- استفتاء مزبور جعلي بوده و فاقد هر گونه اعتبار ميباشد.

آيت الله فاضل لنکرانی:

       استفتاء درباره مؤسسه خارجی گلدکوئيست و ساير مؤسسات مشابه احتراما استدعا دارم نظر شريعت مقدس را:

       الف) درباره‌ی آن چه به عنوان تجارت طلا و اشياء زينتی

 و قيمتی و غيره به وسيله مؤسسه‌ی خارجی گلدکوئيست و

 مؤسسات مشابه از راه و روش بازاريابی و جلب مشتری و

 پرداخت به شيوه‌ی مختص خود، که در حال رخ دادن است،

از نظر حرام بودن يا نبودن اعلام فرماييد.

       ب) آيا مسلمانانی که از روش اين مؤسسات، پولی به

 دست آورده است حق تصرف و مصرف آن پول را دارد يا خير؟

       جواب:

        الف) بر مؤمنين لازم است از شرکت در اين طرح‌ها اجتناب کنند.

      ب) به فقير صدقه بدهد

.

آيت الله صافي گلپايگاني:

نظر جنابعالي در مورد درآمد حاصل از بازاريابي شبكه‌اي و مخصوصاً شركت گلدكوئيست چيست؟

       جواب: بازاريابي به شكلي كه در گلدكوئيست و امثال آن است حرام و درآمد حاصل از آن نيز حرام است و الله العالم.

آيت الله نوری همداني:

       لطفا نظر شرع مقدس را درباره همکاری با شرکت خارجی

گلدکوئيست (فروش زنجيره سکه‌های طلا و زيورآلات) مرقوم فرماييد.

       جواب: همکاری با چنين شرکت‌هايی جايز نيست.

آيت الله سيستانی:

       لطفا نظر شرع مقدس را درباره همکاری با شرکت خارجی گلدکوئيست (فروش زنجيره سکه‌های طلا و زيورآلات) مرقوم فرماييد.

       جواب: حضرت آيت الله ورود در اين‌گونه معاملات را اجازه نمی‌دهند

هجوم شرکت های گلد کویستی به شهرستانها

گلد کویست و شرکت های مشابه بعد از این که دیگر نتوانستند

ضریب نفوذ خودرا مثل گذشته در میان مردم تهران به خصوص جوانان و

دانشجویان این شهر افزایش دهندتصمیم گرفتند بازار خودرا به سمت

شهرستانی ها گسترش دهند وبه دلایلی میتوانند در این کار موفق باشند

:که این دلایل عبارتند از

نبود اطلاع رسانی کافی در شهرستان ها

اشنا نبودن انها با این نوع بازار

یابی های مدرن یا در واقع اشنا نبودن با شکل صحیحی از ان

این شرکت ها در حرکتی جدید سعی میکنند بازار خود را در شهرستان های کوچک گسترش دهند تا از این طریق به بقای خود ادامه دهندکه در این رابطه خبر هایی نیز شنیده میشود مانند خبر دستگیری سر کرده یکی از این شرکت ها در سنندج

پس در این مرحله باید اطلاع رسانی کافی برای شهرستانی ها صورت گیرد تا انها با قضاوت خود تصمیم درستی بگیرند

که قطعاچنین خواهد شد

منبع: اریا